Şeker Hastalığı Nasıl Kontrol Edilir?

Şeker hastalığının kontrolű űç şekilde olur.
♦ Sağlıklı Yemek
♦ Fiziksel Aktivite
♦ İlaç (gerekirse)


Şeker Hastalığımı Nasıl Kontrol Ederim? Kan şekerinizi (kanda glűkoz da denir) ve şeker
hastalığınızı sağlıklı yiyerek, kafi miktarda fiziksel aktivite yaparak, ve kilonuzu sağlıklı bir limitte
tutarak kontrol altında tutabilirsiniz.

Sağlıklı kilo hem kan yağ oranınızı (kolesterol) hem de tansiyonunuzu kontrolda yardımcı olur.

Şeker hastalığı olan çok kimse kandaki şeker miktarını kontrol için ilaç almalıdır.

Sağlıklı Yemek

Yiyecek Piramidi kılavuzunu kullanarak sağlığa yararlı çeşitli besinler alabilirsiniz. Çesitli demekle gűn de her gruptan besin alınmasını kastediyoruz. Hergűn ayrı besin alarak ihtiyacınız olan vitamin ve
mineralleri alırsınız.

Aşağıda hergűn alacağınız besin çeşitlerinden bir őrnek gőrűyorsunuz.

                     1. Gűn              2. Gűn
Tahillar:        tortilla              esmer pirinç
                        (meksika pidesi)

Meyva:          elma                mango

Sebze:           brokili             domates

Sűt űrűnleri:   sűt                   yoğurt

Protein:          tavuk               baklagil
                                    (fasűlye, nohut, mercimek)

Bűtűn Yiyecek
Gruplarından yemek

Buğday, mısır gevreği gibi doğal hububat űrűnlerini satın alın. Őrneğin, kepekli ekmek, kepekli un, esmer pirinç, kepekli makarna, bulgur ve amarant.

Kızartma ve fazla yağlı hamur işinden, őrneğin, bőrek, çőrek kurabiyeden az yiyin.

Taze meyva en iyi bir seçenektir. Konserve meyva alırken, “kendi suyu ile konserve edilmiştir” yazısına dikkat edin.

Az miktarda meyva satın alın ve meyva sularından az için.

Sebzeleri çiğ yiyin veya az yağda pişirin.

Sandűviçinizde mayonez yerine hardal kullanın.

Yemek pişirirken tepsinizin altına biraz bitkisel yağ pűskűrtűn; margarin ve tereyaği gibi hayvani yağlar kullanmayın.

Yemeklerinizi fırında, ızgarada, haşlayarak, rosto yaparak, buharda, hafif ateşte kaynatarak ve şişde pişirin. Çok miktarda yağ kullanmayın.

Et alırken az yağlı alın. Domuz eti, sığır ve jambon alırken fazla olan yağları atın.

Yağsiz veya az yağlı (1%) sűt veya sűt űrűnleri seçin.

Tahıl, baklagil ve
nişastalı sebzeler

Nişasta veya karbonhidrat nedir? Nişastalar ekmek ve tahıl űrűnleri, kahvaltılık mısır gevreği, makarna, baklagil ve nişastalı sebzelerde bulunur. Her őğűnde biraz nişasta/karbonhidrat yiyin. Bazı kimseler size nişasta / harbonhidratlı yiyecekler yememenizi őnerebilirler, fakat bu artık doğru bir őğűt değildir. Nişasta/karbonhidrat yemek herkes için olduğu gibi şeker hastaları içinde
sağlıklıdır.

Hergűn ne kadar nişasta/karbonhidrata ihtiyacım var?     Her gűn 6 ila 11 porsiyon

Her gűn yemeniz gereken porsiyon sayısı aşağıdakilere bağlıdır:

• İhtiyacınız olan kalori

• Şeker hastalığınızın tedavi planı
  
<><>

Nişasta ve karbonhidratlar vűcűdum için nasıl yararlıdır?
Nişastalı űrűnler vűcudunuza enerji, B vitaminleri, mineral ve elyaf verirler. Kepekli tahıl űrűnleri daha fazla vitamin, mineral, ve elyaf içerdiğinden daha sağlıklıdırlar. Elyaf bağirsaklarımızın dűzenli çalışmasına yardım eder. Elyaf aynı zamanda kan şekerinin daha iyi kontrolűne yardımcıdır.


Bir porsiyon nişasta/karbonhidrat ne kadardır?
♦ 1 dilim ekmek
♦ 1 kűçűk patates, kavun, ve plantain (bir çesit muz)
♦ ½ kap (125 gram) yulaf unu, veya buğdaydan yapılan pişirilmiş kahvaltılık yiyecek
♦ ¾ kap (175 gram) kahvaltılık mısır gevreği
♦ a kap (75 gram) pilav
♦ 1 kūçūk tortilla, roti veya enjira ekmeği


Her őğűnde bir, iki, veya űç nişasta/karbonhidrat porsiyonu yemeye ihtiyacınız olabilir. Eğer bir
őğűnde bir porsiyondan fazla yemeniz gerekiyorsa, bu yiyecek grubundan değişik yiyecekler seçin. Őrneğin:

Kahvaltı: ¾ kap (175 gram) mısır gevreği ve 1 dilim ekmek—2 porsiyon

Őğle Yemeği: a kap (75 gram) pilav ve ½ (125 gram) kap pişmiş plantain—2 porsiyon

Akşam Yemeği: ½ kap (125 gram) makarna ve 1 dilim ekmek—2 porsiyon

Ara őğūn: 6 kraker—1 porsiyon

Gűnlűk Toplam: 7 porsiyon. Őğűnlerdeki karbonhidratların dengeli olduğunu dikkatinize sunarız. Bu
kan şekerinizi kontrol etmede size yardim edebilir.

Sebzeler

Sebzeler herkes için olduğu gibi şeker hastaları için de sağlıklıdır. Hergűn çiğ ve pişmiş sebze yiyin.
Sebzeler sizin vitamin, mineral ve elyaf ihtiyacınızı karşılar ve az kalori içerirler. Parlak renkli
sebzeleri arayın. Őrneğin havuç, biber, patlıcan, brokili, domates ve ıspanak.

Gűnde 3 ila 5 porsiyon yemelisiniz


Her oturuşda ne kadar sebze yemeli?
♦ ½ kap (125 gram) pişmiş sebze pişmiş taze fasulye, patlıcan, ıspanak ve kabak gibi
♦ 1 kap (250 gram) çiğ sebze salata, havuç veya salatalık gibi
♦ ½ kap sebze suyu domates veya havuç suyu gibi

Her yemekde, bir, iki, veya űç porsiyon sebzeye ihtiyacınız vardır. Eğer yemekde bir porsiyondan
fazla yemeniz gerekiyorsa, ya çesitli sebzelerden yiyin veya aynı sebzeden iki veya űç porsiyon
yiyin.

Meyvalar

Meyva şeker hastaları dahil herkes için sağlıklıdır. Meyvalar size enerji, vitaminler, mineraller ve elyaf verir.
Kaç porsiyon meyvaya ihtiyacım var?

2 ila 4 porsiyon

Bir meyva porsiyonu nedir?
♦ 1 ufak elma veya armut (aşağı yukarı bir kadın yumruğu kadar)
♦ ½ kap (125 gram) elma veya portakal suyu
♦ ½ greyfrut
♦ 1 kűçűk muz veya ½ bűyűk muz
♦ ½ kap (125 gram) kűçűk parçalar halinde meyva
♦ ¼ kap (63 gram) kuru űzűm veya kurutulmuş meyva (aşağı yukarı 1 avuç)

Her yemekte bir veya iki porsiyon meyva yemeniz gerekir.

Meyvayı nasıl yemem gerekir?
♦ Meyvaları çiğ yiyin veya şeker eklemeden suyunu için.
♦ Meyvayı kűçűk miktarda satın alın.

Sűt ve Yoğurt Űrűnleri

Yağsız veya az yağlı sűt ve yoğurt herkes için olduğu gibi şeker hastaları içinde sağlıklıdır. Sűt ve yoğurt size enerji, protein, kalsiyum, A vitamini, ve diğer vitaminler ve mineralleri verir.

Hergűn yağsız veya az yağlı (1%) sűt için. Az yağlı veya yağsız yoğurt yiyin. Bunlar az miktarda yağ,
doymuş yağ ve kolesterol içerirler.

Gűnde kaç porsiyona ihtiyacım var?
Her gűn 2 ila 3 porsiyon.
Not: Eğer hamile iseniz veya emziriyorsanız, gűnde 4 ila 5 porsiyon sűt ve yoğurt yiyin.

Bir porsiyon sűt veya yoğurt ne kadardır?
♦ 1 kap (250 gram) yağsız sade yoğurt (ayrıca aspartamla tatlandırılmış yoğurtlarada bakin)
♦ 1 kap (250 gram) yağsız veya az yağlı sűt

Not: Yoğurt'un űstűnde "altında meyva vardır.” yazıyorsa yemekten sakının. Bunlar yűksek miktarda eklenmiş şeker içerirler.


Et, Kűmes Hayvanları, Balık, Yumurta ve Kuruyemiş

Bu grup et (sığır, domuz, kuzu), tavuk, hindi, yumurta, balık, kuruyemiş ve tofu veya soya űrűnlerini içerir.
Her gūn bu yiyeceklerin bazılarından az miktarda yiyin. Bu yiyecekler vűcut için gerekli proteini sağlarlar.

Proteinli űrűnler vűcutta kas ve dokuları onarmada yardımcı olurlar. Aynı zamanda vűcuda vitamin ve mineral sağlarlar.

Hergűn Ne Kadar Proteine İhtiyacımız Var?
2 ila 3 porsiyon
Ne Kadar Miktar Et, Kűmes Hayvanı, Balık, Yumurta ve Kuruyemiş bir porsiyon eder?
♦ 2 ila 3 ons (60 ila 90 gram) pişmiş balık
♦ 2 ila 3 ons (60 ila 90 gram) pişmiş tavuk
♦ 3 ila 4 ons tofu (½ kap -125 gram)
♦ 1 yumurta (1 ons - 28 gram protein içerir)
♦ 1 dilim peynir veya 1 ons (28 gram) peynir (yaklaşık “D pili” boyutunda)
♦ 2 yemek kaşığı fıstık ezmesi (1 ons’a eşit)

Faydalı noktalar:
♦ Şimdi yediğiniz porsiyon çok bűyűk olabilir.
♦ Iskambil kağıtları boyutlarına bakın. Gőrdūğūnūz boyutlar bir porsiyona yani 2 ila 3 ons’a
(60 ila 90 grama) eşittir.
♦ Űzerinde çok az yağ olan sığır, domuz, jambon ve kuzu eti alın. Fazla yağı kesip atın.
♦ Tavuk ve hindiyi derisini çıkararak yiyin.
♦ Proteinli yiyecekleri az yağ gerektiren yőntemle pişirin: Fırın, Izgara, Rosto, Buhar ve Haşlama.
♦ Etlerinizi çok az yağ ile pişirin veya yağ yerine yağ pűskűrtűcűsű kullanarak pişirin.
♦ Etsiz yemek yiyin. Protein kaynağı olarak baklagiller veya tofu deneyin.

Katı ve Sıvı Yağlar ve Tatlılar

Katı ve sıvı yağlar, tereyağı, margarin, domuz yağı ve sıvı yağları yiyeceklerimize ekleriz ve
yiyecekleri pişirmede kullanırız. Sıvı yağlar, çiçek yağı, zeytin yağı ve sebze yağlarıdır. Yağlar ayrıca
etlerde, sűt űrűnlerinde, ara őğūn yIyeceklerinde ve bazı tatlılarda bulunur. Şekerinizi kontrol için az
yağlı ve az doymuş yağlı (hayvansal űrűnlerden ve etden aldığımız yağ) gıdalardan yemek en
iyisidir.
Tatlılar kalorisi çok fakat vitamin ve minerali çok olmayan şekerli yiyeceklerdir. Bazı tatlılar ayrıca çok da yağ içerirler - kek, turta, ve kurabiye gibi.
Çok şekerli ve yağlı yiyecekler yemek kan şekerinizi ve kilonuzu kontrol altında tutmayı zorlaştırır. Eğer tatlı ve yağlı yiyecekler yerseniz az miktarda yiyin.

Bir porsiyon katı ve sıvı yağlar ve tatlılar ne kadardır?
♦ 1 çay kaşığı yağ
♦ 1 çorba kaşığı salata sosu
♦ 2 çay kaşığı az kalorili mayonez
♦ 1 şerit domuz veya sığır pastırması
♦ 1 kurabiye
♦ 1 sade donat
♦ 1 çorba kaşığı şekerli sos
♦ 10–15 cips

Bu materyeller Atlanta, Georgia da Georgia State Űniversitesinin Antropoloji ve Coğrafya Departmanı
tarafından Yeni Amerikalılar için geliştirilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı Besin ve Tūketici Servisi tarafından ailelere Besin Yardımı Programı için finanse edilmiştir. Federal yasalara ve ABD Tarım Bakanlığı kurallarına gőre bu kurumun ırk, renk, ulusal kőken, cinsiyet, yaş, din, politik inanış veya sakatlık ūzerine ayırım yapması yasaklanmıştır.